mantelspeld van wijnaldum

een puzzel van meer dan zeventig jaar 

In 1953 vond een boerenknecht tijdens graafwerkzaamheden op de terp Tjitsma bij Wijnaldum een groot stuk verguld goud met rode stenen. Wat begon als toevalsvondst, groeide uit tot een van de beroemdste archeologische puzzels van Nederland: in de decennia die volgden werden aanvullende fragmenten van de mantelspeld teruggevonden, tot in 2009 zelfs nog een klein stukje van de kopplaat. Zo werd langzaam duidelijk dat het gaat om een uitzonderlijk rijkversierde fibula uit circa 600 na Christus, ingelegd met granaten (almandijn). Onderzoek in het Louvre wees bovendien uit dat de stenen via verre handelsroutes uit India kwamen. Vermoedelijk behoorde het sieraad toe aan vrouw van koninklijke status. 

In 2026 is de mantelspeld gerestaureerd. De fibula heeft een flinke glow-up gehad! Bekijk hieronder het resultaat.

before image
after image
Schuif om de transformatie van de fibula te zien! Als je de slider helemaal naar links sleept, zie je de gerestaureerde fibula.

restauratie brengt verloren delen terug 

Bij de restauratie in 2026 stond één uitgangspunt centraal: zo min mogelijk ingrijpen. Restaurator Paulien Kaan koos daarom voor een terughoudende aanpak, met alleen kleine ingrepen waar die nodig waren. Zo is het scharnier van de naald teruggebracht naar zijn oorspronkelijke plek. Ook is de plexiglas drager verwijderd. Hierdoor konden enkele fragmenten aan de achterzijde worden teruggeplaatst en is de achterkant nu voor het eerst zichtbaar voor het publiek. Met kleine vormcorrecties aan de kopplaat sluit het eerder gevonden middenfragment, de ‘missing link’, bovendien beter aan en is de voorstelling beter leesbaar geworden. 

“Wat mij het meest raakte, is de schoonheid van de fibula en het vakmanschap van de maker. Onder elke steen ligt goudfolie met een fijn wafelpatroon, waardoor de almandijnen nog beter tot hun recht komen. De precisie waarmee dit is vervaardigd, is werkelijk indrukwekkend.” — Paulien Kaan, restaurator 

Op de fibula zijn allerlei figuren te zien:

Ook de achterkant is prachtig:

De fibula is een van de topstukken in de tentoonstelling Redbad: de legendarische koning, te zien vanaf 5 september 2026.

Fries Museum
Wilhelminaplein 92
8911 BS Leeuwarden
T: 058 255 55 00
E: info@friesmuseum.nl

openingstijden

dinsdag t/m zondag 11.00 - 17.00 uur.


© Fries Museum - alle rechten voorbehouden | disclaimer | privacybeleid